Hassas dişlerin nedenleri

Hassas Dişlerin Nedenleri

Soğuk su içerken, sıcak bir çay yudumlarken ya da tatlı bir yiyecek tüketirken dişlerde kısa süreli ve keskin bir ağrı hissediyorsanız bunun nedeni diş hassasiyeti olabilir. Tıp dilinde dentin hassasiyeti olarak adlandırılan bu durum, dişin iç katmanlarının dış etkenlere karşı daha savunmasız hâle gelmesiyle ortaya çıkar.

Hassas dişler çoğu zaman geçici bir sorun gibi görülse de tekrarlayan veya giderek artan ağrı, diş çürüğü, diş eti hastalığı ya da diş minesindeki aşınma gibi daha ciddi problemlerin işareti olabilir. Bu nedenle hassas dişlerin nedenlerini bilmek, doğru bakım yöntemlerini uygulamak ve gerektiğinde diş hekimine başvurmak önemlidir.

Diş Hassasiyeti Nedir?

Dişlerin en dış kısmını koruyucu bir tabaka olan mine kaplar. Diş eti çizgisinin altında ise diş kökleri sement adı verilen bir doku ile çevrilidir. Mine veya sement tabakası aşındığında, altında bulunan ve dentin olarak adlandırılan daha gözenekli tabaka açığa çıkabilir.

Dentin içinde dişin sinir merkezine ulaşan mikroskobik kanallar bulunur. Soğuk, sıcak, tatlı, ekşi veya dokunma gibi uyaranlar bu kanallar aracılığıyla sinir dokusunu etkileyebilir. Bunun sonucunda genellikle kısa süreli, ani ve keskin bir ağrı meydana gelir.

Hassas Dişlerin En Yaygın Nedenleri

1. Diş minesinin aşınması

Diş minesinin aşınması, hassas dişlerin en sık görülen nedenlerinden biridir. Mine, vücuttaki en sert dokulardan biri olsa da yanlış bakım alışkanlıkları ve asitli beslenme nedeniyle zamanla incelip zarar görebilir.

• Dişleri fazla bastırarak fırçalamak
• Sert kıllı diş fırçası kullanmak
• Aşındırıcı içerikli diş macunlarını uzun süre kullanmak
• Asitli içecekleri sık tüketmek
• Diş gıcırdatmak veya sıkmak

Mine aşındıkça dentin tabakası açığa çıkar ve dişler özellikle soğuk ya da sıcak gıdalara karşı daha duyarlı hâle gelir.

2. Diş eti çekilmesi

Diş eti çekilmesi, diş etlerinin diş köklerinden uzaklaşması ve kök yüzeylerinin açığa çıkmasıdır. Diş kökleri mine ile kaplı olmadığı için daha hassastır. Bu nedenle diş eti çekilmesi yaşayan kişilerde soğuk su, hava veya tatlı yiyecekler temas ettiğinde ağrı oluşabilir.

Diş eti çekilmesine; sert ve yanlış fırçalama, diş taşı birikimi, diş eti hastalıkları, diş dizilimindeki bozukluklar ve bazı genetik faktörler neden olabilir.

3. Diş çürükleri

Çürük oluşumu diş minesini ve dentin tabakasını zayıflatabilir. Çürük ilerledikçe dişin sinir dokusuna yaklaşır ve hassasiyetin yanı sıra zonklama, çiğneme sırasında ağrı veya gece artan diş ağrısı görülebilir.

Özellikle yalnızca tek bir dişte meydana gelen, giderek artan veya uzun süren hassasiyet çürük ihtimalini düşündürebilir. Bu durumda diş hekimi muayenesi geciktirilmemelidir.

4. Diş eti hastalıkları

Plak ve diş taşı birikimi, diş etlerinde iltihaplanmaya yol açabilir. Diş eti hastalıkları ilerlediğinde diş etleri çekilebilir ve diş kökleri açığa çıkabilir. Bunun sonucunda hassasiyet, diş eti kanaması, ağız kokusu ve dişlerde sallanma gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Diş fırçalarken düzenli olarak kanama olması normal kabul edilmez. Kanama ve hassasiyet birlikte görülüyorsa diş eti sağlığı değerlendirilmelidir.

5. Asitli yiyecek ve içeceklerin fazla tüketilmesi

Gazlı içecekler, enerji içecekleri, meyve suları, narenciye, sirke içeren yiyecekler ve bazı ekşi gıdalar diş yüzeyindeki minerallerin çözünmesine neden olabilir. Bu durum erozyon olarak adlandırılır.

Asit kaynaklı aşınmayı azaltmak için bu tür yiyecek ve içecekleri gün içine yayarak tüketmek yerine öğünlerle birlikte tüketmek, sonrasında ağzı suyla çalkalamak ve asitli gıdaların hemen ardından dişleri fırçalamamak faydalı olabilir.

6. Yanlış diş fırçalama alışkanlıkları

Dişleri daha güçlü fırçalamanın daha iyi temizlik sağladığı düşüncesi doğru değildir. Aşırı baskı uygulamak, diş minesini aşındırabilir ve diş eti çekilmesini hızlandırabilir.

Dişler yumuşak veya orta sertlikte bir fırçayla, nazik ve dairesel hareketlerle temizlenmelidir. Fırçalama sırasında diş etlerine aşırı baskı uygulamaktan kaçınmak gerekir.

7. Diş gıcırdatma ve diş sıkma

Stres, kaygı, uyku bozuklukları veya çene yapısıyla ilişkili olarak ortaya çıkabilen diş gıcırdatma, diş yüzeylerinde aşınmaya neden olabilir. Diş sıkma alışkanlığı olan kişilerde sabahları çene yorgunluğu, baş ağrısı, dişlerde çatlak veya hassasiyet görülebilir.

Gece diş gıcırdatma şüphesi varsa diş hekimi tarafından kişiye özel gece plağı önerilebilir. Ancak hazır ve herkese uygun olduğu iddia edilen ürünler, diş hekimi değerlendirmesi olmadan kullanılmamalıdır.

8. Diş beyazlatma işlemleri

Profesyonel veya ev tipi diş beyazlatma ürünleri bazı kişilerde geçici hassasiyete yol açabilir. Beyazlatma sırasında kullanılan maddeler dişin iç tabakalarına ulaşarak kısa süreli duyarlılık oluşturabilir.

Hassasiyetin artmasını önlemek için beyazlatma işlemi diş hekimi kontrolünde yapılmalı ve önerilen uygulama süresi aşılmamalıdır. İşlem öncesinde çürük, çatlak veya diş eti hastalığı varsa bunların tedavi edilmesi gerekebilir.

9. Diş çatlakları ve kırıkları

Dişteki küçük çatlaklar bazen çıplak gözle fark edilmeyebilir. Çatlak bulunan dişlerde özellikle çiğneme sırasında veya sıcak-soğuk değişimlerinde ani ağrı görülebilir. Ağrı belirli bir dişte yoğunlaşıyorsa ve ısırma sırasında artıyorsa çatlak ihtimali değerlendirilmelidir.

10. Diş tedavilerinden sonra oluşan geçici hassasiyet

Dolgu, diş taşı temizliği, diş beyazlatma veya bazı restoratif işlemlerden sonra kısa süreli hassasiyet görülebilir. Bu durum çoğunlukla geçicidir. Ancak hassasiyetin şiddetlenmesi, uzun sürmesi veya gece ağrısına dönüşmesi hâlinde diş hekimine tekrar başvurulmalıdır.

Hassas Dişlerin Belirtileri

Diş hassasiyeti çoğunlukla belirli uyaranlarla tetiklenir. Yaygın belirtiler şunlardır:

• Soğuk veya sıcak yiyecek ve içeceklerle ortaya çıkan keskin ağrı
• Tatlı ya da ekşi gıdalar tüketildiğinde sızlama
• Diş fırçalarken veya diş ipi kullanırken hassasiyet
• Soğuk havada nefes alırken dişlerde ağrı
• Diş hekiminin müdahalesi veya profesyonel temizlik sonrasında geçici duyarlılık

Diş hassasiyetinde ağrı genellikle uyaran ortadan kalktığında kısa süre içinde azalır. Ağrı uzun sürüyor, kendiliğinden başlıyor veya gece uykudan uyandırıyorsa sorun yalnızca hassasiyet olmayabilir.

Hassas Dişlerin Olası Nedenleri: Kısa Karşılaştırma

Diş Hassasiyeti Nasıl Azaltılır?

Hassas dişlerin nedenine göre uygulanacak tedavi değişir. Günlük bakımda şu noktalara dikkat edilebilir:

• Yumuşak kıllı bir diş fırçası kullanın.
• Dişleri bastırmadan ve nazik hareketlerle fırçalayın.
• Hassas dişler için geliştirilmiş florürlü diş macunlarını tercih edin.
• Asitli yiyecek ve içecek tüketimini sınırlandırın.
• Asitli bir gıdanın hemen ardından dişleri fırçalamayın; önce suyla ağzınızı çalkalayın.
• Diş ipi veya arayüz fırçasıyla diş aralarını düzenli olarak temizleyin.
• Diş gıcırdatma ve sıkma şüpheniz varsa diş hekiminden destek alın.
• Düzenli diş hekimi kontrollerini ihmal etmeyin.

Hassasiyet giderici diş macunlarının etkili olabilmesi için düzenli kullanılması gerekebilir. Ancak bu ürünler çürük, çatlak diş veya ilerlemiş diş eti hastalığı gibi temel sorunları tedavi etmez. Bu nedenle uzun süren hassasiyette yalnızca diş macununa güvenilmemelidir.

Hangi Durumlarda Diş Hekimine Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa diş hekimi muayenesi önemlidir:

• Hassasiyet birkaç haftadan uzun sürüyorsa
• Ağrı giderek artıyorsa
• Hassasiyet yalnızca tek bir dişte görülüyorsa
• Ağrı uyaran ortadan kalktıktan sonra da devam ediyorsa
• Gece kendiliğinden başlayan zonklama varsa
• Diş etlerinde kanama, şişlik veya çekilme görülüyorsa
• Dişte kırık, çatlak ya da renk değişikliği fark ediliyorsa
• Yüzde veya diş etinde şişlik oluşuyorsa

Şiddetli ağrı, yüzde şişme, ateş veya yutma güçlüğü gibi belirtiler varsa acil diş hekimliği değerlendirmesi gerekebilir.

Sonuç

Hassas dişlerin nedenleri arasında diş minesinin aşınması, diş eti çekilmesi, çürükler, diş eti hastalıkları, asitli beslenme, diş gıcırdatma ve bazı diş tedavileri bulunur. Hassasiyet bazen basit bakım değişiklikleriyle azalabilir; ancak tekrarlayan veya uzun süren ağrı altta yatan bir diş sağlığı probleminin belirtisi olabilir.

Dişlerinizi nazikçe fırçalamak, asitli gıdaları sınırlamak ve düzenli diş hekimi kontrolü yaptırmak hassasiyetin önlenmesine yardımcı olur. Doğru tanı ve kişiye uygun tedavi için diş hassasiyeti şikâyetini ihmal etmemek gerekir.